Nasza historia Interreg

W 2025 roku cała Europa świętowała 35-lecie Programu Interreg, który po raz pierwszy został wdrożony w Europie jako inicjatywa wspólnotowa w latach 1990–1994! Skłoniło nas to do spojrzenia w przeszłość – od początków aż po obecny Program oraz charakterystyczne cechy, które towarzyszyły poszczególnym okresom finansowania.

W polsko-niemieckim regionie przygranicznym od ponad 30 lat dzięki wsparciu Programu Interreg realizowane są różnorodne projekty, które wzmacniają współpracę transgraniczną między Meklemburgią-Pomorzem Przednim, Brandenburgią a Polską.

Wraz z zatwierdzeniem pierwszego programu operacyjnego „Interreg” obejmującego Meklemburgię-Pomorze Przednie i Brandenburgię w lipcu 1995 r. rozpoczęto ukierunkowane wsparcie w ramach Interreg II A (1994–1999) w naszym regionie przygranicznym. Po polskiej stronie projekty wzdłuż granicy były wówczas finansowane jeszcze ze środków Phare CBC, odpowiednika finansowania Interreg dla ówczesnych krajów kandydujących do Unii Europejskiej. W programie operacyjnym ustalono pierwsze wspólne struktury programowe, m.in. Wspólną Instytucją Zarządzającą w Ministerstwie Gospodarki Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Zadania Wspólnego Sekretariatu były już wówczas częściowo zlokalizowane w Löcknitz. Po podjęciu decyzji przez Komitet Projektowy o kwalifikowalności projektów do dofinansowania, Krajowy Instytut Rozwoju Meklemburgii-Pomorza Przedniego, będący organem przyznającym dofinansowanie, wydawał decyzje o dofinansowaniu dla poszczególnych beneficjentów.

W trakcie realizacji programu Interreg III A (2000–2006) Polska w maju 2004 r. przystąpiła do Unii Europejskiej. W związku z wejściem do UE część terytorium Polski została włączona do obszaru objętego programem. Odpowiednia zmiana programu została zatwierdzona przez Komisję Europejską w grudniu 2004 r. Dzięki temu polscy partnerzy projektów po raz pierwszy mogli bezpośrednio uczestniczyć w programie Interreg. Wymagało to również stworzenia nowych wspólnych struktur i procedur dotyczących realizacji programu. W tym czasie wprowadzono Fundusz Małych Projektów.

W obecnym Programie Interreg VI A (2021–2027) położono większy nacisk na działania oparte na współpracy, a mniejszy na działania wymagające dużych nakładów inwestycyjnych. Powodem tego są bardziej rygorystyczne wytyczne dotyczące koncentracji tematycznej zawarte w rozporządzeniach UE. Spowodowało to między innymi, że podczas konsultacji i oceny projektów należy położyć większy nacisk na zgodność tematyczną projektów z Programem. Działania związane z budową dróg nie kwalifikują się już do dofinansowania w ramach Programu, a działania inwestycyjne są wspierane tylko wtedy, gdy mają wyraźną wartość dodaną o charakterze transgranicznym.

Równie ważnym krokiem były działania restrukturyzacyjne w organach programowych, mające na celu usprawnienie procesów. Wspólny Sekretariat został włączony do struktury Ministerstwa Gospodarki Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Dodatkowo zadania związane z zatwierdzaniem i wypłatą środków zostały zintegrowane z Instytucją Zarządzającą. Liczba członków Komitetu Monitorującego posiadających prawo głosu została poszerzona
o partnerów gospodarczych, środowiskowych i społecznych. Decyzje dotyczące wyboru projektów podejmowane są zwykłą większością głosów.

Elektroniczny system monitorowania Jems, podobnie jak poprzedni system eMS, wspiera wszystkie procesy realizacji Programu – od składania wniosków, przez zatwierdzanie, aż po sprawozdawczość dotyczącą projektów. Kontrola wydatków niemieckich partnerów projektu jest po raz pierwszy przeprowadzana w zdecentralizowanym systemie przez biegłych rewidentów. Jems wspiera również stosowanie uproszczonych opcji kosztowych wprowadzonych do Programu, takich jak np. ryczałt na koszty przygotowawcze i zamknięcia projektu, a także nowe opcje stawek ryczałtowych.

W perspektywie okresu programowania 2028–2034 Komisja Europejska przedstawiła w lipcu 2025 r. wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034, a także nowe projekty rozporządzeń w sprawie wdrażania unijnych programów pomocowych. W ten sposób dała sygnał do rozpoczęcia negocjacji między Komisją Europejską, Parlamentem Europejskim i Radą Europejską, które mają zostać zakończone do 2027 r. Szczegóły (j. angielski)

Rzut oka na koncepcje pokazuje już teraz, że zmiany będą w przyszłości nadal nieodłącznym elementem programu Interreg, a warunki finansowania będą wielokrotnie ulegać zmianom (np. poprzez wprowadzenie podejścia opartego na wynikach w zakresie zwrotu kosztów).

Chcą Państwo wiedzieć, jak będzie wyglądała dalsza realizacja naszego Programu? Poinformujemy Państwa, gdy tylko w ramach Programu rozpoczną się procesy związane z przygotowaniem nowego okresu dofinansowania 2028–2034!